Uwaga! Nie próbujcie tego w domu.
Moja przygoda z mierznicą czarną zaczęła się od osobliwej rekomendacji kolegi z kursu zielarskiego. Ten dość ekscentryczny chłopak lubił testować sam na sobie różne specyfiki. Któregoś dnia wbił na salę z komentarzem: „kupiłem sobie właśnie nalewkę z mierznicy, ale faza!” Faza? To od razu przykuło moją uwagę – w końcu rośliny psychoaktywne to mój konik, a o tej jeszcze nie słyszałam. Od razu dopytałam co, gdzie i jak i pobiegłam również zakupić rzeczoną nalewkę od koleżanki, która ją produkowała i załadowałam sobie pod język całą pipetę.
Do dzisiaj nie wiem, czy wykład z fitochemii, który nastąpił po tym, pamiętam jak przez mgłę dlatego, że był trudny i nudny czy dlatego, że poczułam ZJAZD TOTALNY. Siedziałam wbita w krzesło i całkowicie wyluzowana, a jednocześnie zastanawiałam się, czy czas już dzwonić po karetkę, bo wiedziałam, że słabość, którą czuję, jest wynikiem hipotensyjnego (obniżającego ciśnienie) i spowalniającego pracę serca działania mierznicy. Jakoś przetrwałam wykład i obyło się bez wizyty na SORze, zainteresowanie przedawkowaną rośliną jednak zostało.
Co się okazało? Już w medycynie ludowej stosowano mierznicę jako środek uspokajający i żółciopędny. Leczono nim stany spastyczne układu pokarmowego (także na tle nerwowym), nudności, wymioty, krztusiec. Jest to ziele opisane w Farmakopei Polskiej jako posiadające właściwości neurosedatywne (kojące układ nerwowy). Zawarte w mierznicy fenylopropanoidy mają zdolność wiązania się z receptorami benzodiazepinowymi, dopaminergicznymi i morfinowymi. ESCOP (Europejska Współpraca Naukowa w zakresie Fitoterapii) zaleca mierznicę w stanach napięcia, niepokoju, zdenerwowania, drażliwości, trudnościach w zasypianiu, zaburzeniach snu i spastycznych dolegliwościach żołądkowych.
No i słuchajcie, ja tę mierznicę absolutnie przedawkowałam, bo nie dość, że wzięłam ją bez wskazań leczniczych, to jeszcze nalewka koleżanki miała dość wysokie stężenie, którego nie znałam. ESCOP zaleca stosowanie 1-2 ml nalewki o stężeniu 1:10 DER dziennie przez max. 2 tygodnie. Lekcja odebrana!
Źródła:
Didry N, Seidel V, Dubreuil L, Tillequin F, Bailleul F. Isolation and antibacterial activity of phenylpropanoid derivatives from Ballota nigra. J Ethnopharmacol. 1999;67(2):197-202.
Daels-Rakotoarison DA, Seidel V, Gressier B, Brunet C, Tillequin F, Bailleul F, et al. Neurosedative and antioxidant activities of phenylpropanoids from Ballota nigra. Arzneimittelforschung. 2000;50(1):16-23.
Bylka W, Studzińska-Sroka E, Znajdek-Awiżeń P. Stan badań nad zielem mierznicy czarnej (Ballotae nigrae herba). Post Fitoter. 2014;3:180-3.
Przerwa F, Kukowka A, Uzar I. Ballota nigra L. – an overview of pharmacological effects and traditional uses. Herba Pol. 2020;66:56-65.
